Mienie zabużańskie to termin prawniczy obejmujący wszelkie dobra materialne – nieruchomości, ruchomości, papiery wartościowe, udziały w spółkach oraz inne prawa majątkowe, które należały do obywateli polskich przed drugą wojną światową na terenach przyłączonych do Związku Radzieckiego po jej zakończeniu. Określenie to wywodzi się od Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej, czyli ziem, które po wojnie znalazły się poza granicami Polski, a których byli właściciele lub ich spadkobiercy stali się tzw. „Zabużanami”. Zrozumienie definicji i zakresu mienia zabużańskiego jest kluczowe dla osób, które ubiegają się o odszkodowanie lub rekompensatę za utracone dobra. Podstawę prawną dla tych roszczeń stanowią przepisy prawa polskiego, a w szczególności ustawy dotyczące mienia osób przesiedlonych i rekompensaty za utracone mienie na wschodzie. Zagadnienie to jest skomplikowane ze względu na złożoną historię stosunków międzynarodowych i konieczność udowodnienia prawa własności do dóbr znajdujących się obecnie poza granicami Polski. Historycznie, proces wywłaszczania i nacjonalizacji mienia na terenach wschodnich po 1945 roku był masowy, co doprowadziło do utraty majątków przez tysiące polskich rodzin. Ustawa o kompensacji za majątek utracony na Kresach Wschodnich stanowiła próbę uregulowania tych kwestii, choć jej zastosowanie i skuteczność bywają przedmiotem dyskusji i sporów prawnych. Zrozumienie tych podstaw jest pierwszym i najważniejszym krokiem dla każdego, kto poszukuje informacji na temat odzyskania wartości utraconego dziedzictwa. Dotyczy to nie tylko nieruchomości, ale także innych form własności, które wymagały odrębnego udokumentowania i dowiedzenia.
Kwestia mienia zabużańskiego jest głęboko zakorzeniona w powojennej historii Polski i wynika z porozumień międzynarodowych, które przesunęły granice państwowe. Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku ustaleń konferencji jałtańskiej i poczdamskiej, znaczne obszary II Rzeczypospolitej, znajdujące się na wschód od nowej, ustalonej granicy polsko-radzieckiej, zostały włączone do Związku Radzieckiego. Dotyczyło to terenów bogatych w dobra materialne, które należały do polskich obywateli. Zgodnie z prawem międzynarodowym i ówczesnymi umowami, osoby, które zamieszkiwały te tereny, miały możliwość przesiedlenia się na teren obecnej Polski. W zamian za utracone dobra, które zgodnie z prawem radzieckim stały się własnością państwa, polscy przesiedleńcy teoretycznie mieli otrzymać rekompensatę. Jednakże proces ten był niezwykle skomplikowany i często niesprawiedliwy. Podstawy prawne regulujące kwestię mienia zabużańskiego ewoluowały na przestrzeni lat. Kluczowe znaczenie ma tutaj ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o podziale zadań i kompetencji organów administracji państwowej w zakresie objętej porozumieniami z dnia 16 sierpnia 1945 roku i 2 sierpnia 1944 roku między Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a rządem ZSRR o zmianie granic Państwa Polskiego, która wprowadziła możliwość ubiegania się o odszkodowania. Następnie kwestie te były regulowane przez kolejne akty prawne, w tym ustawę z dnia 8 lipca 2005 roku o realizowaniu prawa do rekompensaty dla właścicieli nieruchomości położonych na terenach dawnej Republiki Sowieckiej. Te przepisy miały na celu stworzenie ram prawnych dla dochodzenia roszczeń przez osoby, które utraciły swoje mienie na skutek zmian granic i nacjonalizacji. Należy jednak podkreślić, że proces ten jest często długotrwały i wymaga od spadkobierców zgromadzenia obszernej dokumentacji potwierdzającej tytuł własności do utraconych dóbr, co stanowi znaczące wyzwanie.
Jakie dokumenty są niezbędne do udowodnienia własności mienia
Udowodnienie posiadania mienia zabużańskiego wymaga zgromadzenia szeregu dokumentów, które stanowią podstawę do wszczęcia postępowania o przyznanie rekompensaty. Kluczowe jest przedstawienie dowodów potwierdzających tytuł własności do utraconej nieruchomości lub innego rodzaju majątku. Mogą to być akty własności, umowy kupna-sprzedaży, darowizny, postanowienia sądowe o nabyciu spadku lub zasiedzeniu, a także wypisy z ksiąg wieczystych, jeśli takie istniały dla danych nieruchomości w okresie przedwojennym. W przypadku ruchomości, dowodami mogą być rachunki, faktury, umowy, czy też zeznania świadków, choć te ostatnie często mają mniejszą wagę prawną w porównaniu do dokumentów pisemnych. W sytuacji, gdy pierwotni właściciele nie żyją, niezbędne jest udokumentowanie prawa do dziedziczenia. Oznacza to przedłożenie aktów zgonu poprzednich właścicieli oraz postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktów poświadczenia dziedziczenia sporządzonych przez notariusza. Należy pamiętać, że wszystkie dokumenty pochodzące z okresu sprzed 1939 roku, a zwłaszcza te wystawione na terenach zajętych przez ZSRR, mogą wymagać przetłumaczenia przez tłumacza przysięgłego. Dodatkowo, często konieczne jest uzyskanie zaświadczeń z odpowiednich archiwów państwowych na Ukrainie, Białorusi czy Litwie, które potwierdzą stan prawny nieruchomości przed nacjonalizacją. Proces ten może być czasochłonny i wymagać kontaktu z instytucjami zagranicznymi, co stanowi jedno z większych wyzwań dla osób ubiegających się o rekompensatę. Każdy przypadek jest indywidualny, dlatego ważne jest, aby dokładnie przeanalizować dostępną dokumentację i skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach mienia zabużańskiego, który pomoże w określeniu niezbędnego zakresu dowodów.
Proces dokumentowania mienia zabużańskiego jest złożony i wymaga drobiazgowości. Podstawowym elementem jest wykazanie nieprzerwanego tytułu własności do danego obiektu lub praw majątkowych. W przypadku nieruchomości, najczęściej poszukiwane są przedwojenne akty notarialne, wypisy z ksiąg hipotecznych, dokumenty sprzedaży, darowizny, a także dokumenty potwierdzające nabycie własności przez zasiedzenie lub dziedziczenie. Należy pamiętać, że granice Polski uległy znacznym zmianom po II wojnie światowej, a tereny te przeszły pod zarząd władz radzieckich, które przeprowadziły nacjonalizację i kolektywizację. W związku z tym, nawet posiadanie przedwojennego aktu własności nie gwarantuje automatycznego uznania roszczeń. Kluczowe jest udowodnienie, że przedmiotowe mienie istniało i należało do polskiego obywatela w momencie, gdy tereny te były częścią Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku spadkobierców, niezbędne jest przedstawienie łańcucha dziedziczenia, który zaczyna się od pierwotnego właściciela. Oznacza to przedstawienie aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu wszystkich osób, które wchodziły w krąg spadkobierców, a także postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnych aktów poświadczenia dziedziczenia. Czasami pomocne mogą być również świadectwa pochodzenia, zdjęcia nieruchomości, czy też zeznania świadków, którzy pamiętają właścicieli i ich majątek, choć te ostatnie dowody mają charakter posiłkowy. Dodatkowo, w zależności od konkretnego przypadku, może być wymagane uzyskanie dokumentów z archiwów na Ukrainie, Białorusi lub Litwie, które potwierdzą stan własności lub istnienie danego mienia przed jego nacjonalizacją. Proces ten często wiąże się z koniecznością tłumaczenia dokumentów na język polski przez tłumacza przysięgłego, co generuje dodatkowe koszty i czas.
Jakie są procedury ubiegania się o rekompensatę za mienie
Procedury ubiegania się o rekompensatę za mienie zabużańskie są wieloetapowe i wymagają od wnioskodawcy cierpliwości oraz skrupulatności. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj złożenie wniosku o przyznanie rekompensaty do odpowiedniego organu administracji państwowej, którym w Polsce jest najczęściej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub wyznaczona przez niego instytucja. Wniosek ten musi być poparty kompletną dokumentacją, o której mowa była wcześniej, potwierdzającą prawo własności do utraconego mienia oraz prawo do dziedziczenia, jeśli dotyczy spadkobierców. Warto zaznaczyć, że terminy na składanie wniosków były różne i często ulegały zmianom, dlatego istotne jest śledzenie aktualnych przepisów prawnych. Po złożeniu wniosku i wstępnej weryfikacji kompletności dokumentów, rozpoczyna się postępowanie administracyjne. Organ rozpatrujący wniosek bada przedstawione dowody, może zwracać się o dodatkowe wyjaśnienia lub dokumenty, a także przeprowadzać postępowania wyjaśniające, w tym kontaktować się z archiwami zagranicznymi w celu potwierdzenia stanu prawnego mienia. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, przyznawana jest rekompensata. Jej wysokość jest zazwyczaj ustalana na podstawie wartości utraconego mienia, z uwzględnieniem specyficznych przepisów dotyczących wyceny i ewentualnych odliczeń. Rekompensata może być wypłacona w formie pieniężnej, choć w niektórych przypadkach możliwe są inne formy zadośćuczynienia, np. nabycie nieruchomości rolnych na terenie Polski. W przypadku decyzji negatywnej, wnioskodawca ma prawo do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Kolejnym etapem może być postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Należy podkreślić, że proces ten bywa długotrwały i skomplikowany, a sukces w uzyskaniu satysfakcjonującej rekompensaty często zależy od jakości zgromadzonej dokumentacji oraz profesjonalnego wsparcia prawnego. Pomoc prawnika specjalizującego się w sprawach mienia zabużańskiego może znacząco ułatwić poruszanie się po zawiłościach prawnych i proceduralnych, zwiększając szanse na pozytywne rozstrzygnięcie.
Proces ubiegania się o rekompensatę za mienie zabużańskie jest procesem administracyjnym, który wymaga od wnioskodawcy dopełnienia szeregu formalności. Pierwszym i kluczowym krokiem jest złożenie wniosku o przyznanie rekompensaty do właściwego organu, którym najczęściej jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi lub inna instytucja wskazana w przepisach prawa. Wniosek ten musi być kompletny i zawierać wszelkie wymagane przez przepisy prawa załączniki, takie jak dokumenty potwierdzające tytuł własności do utraconego mienia, dokumenty potwierdzające prawo do spadku w przypadku spadkobierców, a także inne dowody, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Warto dokładnie zapoznać się z aktualnymi przepisami prawa, ponieważ mogą one określać konkretne terminy na składanie wniosków oraz szczegółowy katalog wymaganych dokumentów. Po złożeniu wniosku, organ rozpatrujący przeprowadza postępowanie administracyjne, podczas którego weryfikuje przedstawione dowody i może żądać od wnioskodawcy uzupełnienia dokumentacji lub udzielenia dodatkowych wyjaśnień. W niektórych przypadkach konieczne może być również przeprowadzenie postępowania dowodowego, na przykład poprzez zwrócenie się o pomoc do archiwów zagranicznych w celu potwierdzenia stanu prawnego mienia w przeszłości. Po zebraniu wszystkich niezbędnych informacji i dowodów, organ administracji wydaje decyzję w sprawie przyznania rekompensaty. Decyzja ta może być pozytywna, co oznacza przyznanie rekompensaty, lub negatywna. W przypadku decyzji negatywnej, wnioskodawca ma prawo do złożenia odwołania do organu wyższej instancji. Proces ten może trwać nawet kilka lat, a jego powodzenie zależy w dużej mierze od kompletności i jakości zgromadzonej dokumentacji, a także od prawidłowego wypełnienia wszystkich formalności. Niezwykle istotne jest, aby w tym procesie korzystać z pomocy profesjonalistów, takich jak prawnicy specjalizujący się w sprawach mienia zabużańskiego, którzy mogą doradzić w zakresie kompletowania dokumentów i reprezentować wnioskodawcę przed organami administracji.
Jakie są rodzaje rekompensat za utracone dobra
Rodzaje rekompensat za utracone mienie zabużańskie są zróżnicowane i zależą od konkretnych przepisów prawnych obowiązujących w momencie rozpatrywania wniosku, a także od charakteru i wartości utraconych dóbr. Najczęściej spotykaną formą rekompensaty jest wypłata środków pieniężnych. Kwota ta jest zazwyczaj ustalana na podstawie wartości utraconego majątku, która może być wyliczana według określonych w prawie wskaźników lub stawek. Warto zaznaczyć, że wysokość rekompensaty nie zawsze odpowiada rynkowej wartości utraconych dóbr w momencie ich posiadania, co jest wynikiem ograniczeń prawnych i przyjętych metod wyceny. Czasami przepisy przewidują możliwość otrzymania rekompensaty w innej formie niż pieniężna. Jedną z takich możliwości jest nabycie nieruchomości rolnych na terenie Polski. Jest to szczególnie istotne dla osób, które przed wojną posiadały ziemię rolną i planowały kontynuować działalność rolniczą. W takich przypadkach, państwo może oferować działki rolne jako formę zadośćuczynienia. Kolejną formą rekompensaty, choć rzadziej spotykaną i często uwarunkowaną specyficznymi okolicznościami, mogą być prawa do odszkodowania z tytułu umów ubezpieczeniowych zawartych przed wojną, jeśli takie polisy istniały i obejmowały utracone mienie. Warto również wspomnieć o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze cywilnej, choć jest to proces znacznie trudniejszy i bardziej skomplikowany, często wymagający międzynarodowych postępowań sądowych. Należy pamiętać, że prawo do rekompensaty, niezależnie od jej formy, zwykle przysługuje pierwotnym właścicielom lub ich prawnym spadkobiercom. Proces uzyskania rekompensaty jest zazwyczaj długotrwały i wymaga zgromadzenia obszernej dokumentacji potwierdzającej prawo własności oraz prawo do dziedziczenia. W obliczu złożoności przepisów i procedur, coraz częściej osoby ubiegające się o rekompensaty korzystają z pomocy profesjonalnych prawników specjalizujących się w sprawach mienia zabużańskiego, którzy pomagają w skutecznym dochodzeniu swoich praw.
Formy rekompensaty za utracone mienie zabużańskie są zróżnicowane i zależą od obowiązujących przepisów prawnych oraz specyfiki danego przypadku. Najczęściej spotykaną formą jest wypłata odszkodowania w formie pieniężnej. Wysokość tego odszkodowania jest zazwyczaj ustalana na podstawie określonych przez prawo wskaźników lub stawek, a niekoniecznie odzwierciedla rzeczywistą wartość rynkową utraconego majątku w dniu jego utraty. Istnieją również przypadki, w których możliwe jest otrzymanie rekompensaty w innej formie niż gotówka. Jedną z takich alternatyw jest możliwość nabycia przez uprawnione osoby nieruchomości rolnych na terenie Polski. Jest to szczególnie istotne dla osób, które przed wojną posiadały ziemię i które potencjalnie mogłyby kontynuować działalność rolniczą na terenie kraju. Takie rozwiązanie ma na celu zrekompensowanie utraty gruntów rolnych poprzez zapewnienie nowych możliwości ich posiadania. W niektórych sytuacjach, gdy istniały przedwojenne polisy ubezpieczeniowe obejmujące utracone mienie, istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania z tych tytułów, choć jest to proces skomplikowany i wymagający szczegółowego udokumentowania. Należy podkreślić, że prawo do otrzymania rekompensaty przysługuje pierwotnym właścicielom lub ich prawnym spadkobiercom. Proces ubiegania się o te świadczenia jest często długotrwały i wymaga zgromadzenia obszernej dokumentacji, która potwierdzi tytuł własności do mienia oraz ciągłość prawa do dziedziczenia. Ze względu na skomplikowane procedury i przepisy, osoby ubiegające się o rekompensaty często korzystają z pomocy prawników specjalizujących się w sprawach mienia zabużańskiego, którzy mogą skutecznie przeprowadzić przez wszystkie etapy postępowania.
Mienie zabużańskie a kwestie spadkowe
Kwestie spadkowe odgrywają niezwykle istotną rolę w procesie dochodzenia praw do mienia zabużańskiego. Gdy pierwotny właściciel utraconego majątku zmarł, jego prawa do rekompensaty przechodzą na spadkobierców. Aby móc skutecznie dochodzić tych praw, spadkobiercy muszą udowodnić swój tytuł do dziedziczenia. Jest to zazwyczaj realizowane poprzez przedstawienie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. W dokumentach tych musi być jasno określony krąg spadkobierców oraz udziały, jakie im przysługują. W przypadku braku takiego dokumentu, konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego, które zakończy się wydaniem odpowiedniego orzeczenia. Problemy mogą pojawić się, gdy pierwotny właściciel miał wielu spadkobierców, którzy mieszkają w różnych krajach lub gdy dokumentacja dotycząca dziedziczenia jest niekompletna. W takich sytuacjach, konieczne może być przeprowadzenie dodatkowych postępowań lub uzyskanie zaświadczeń z zagranicznych urzędów stanu cywilnego lub archiwów. Każda osoba ubiegająca się o rekompensatę w imieniu spadkobierców musi wykazać swoje pokrewieństwo lub powinowactwo z pierwotnym właścicielem. Jest to kluczowe dla ustalenia, kto faktycznie ma prawo do otrzymania odszkodowania lub innej formy rekompensaty. Złożoność prawa spadkowego, zwłaszcza w kontekście międzynarodowym i historycznym, sprawia, że często niezbędna jest pomoc prawnika specjalizującego się w sprawach mienia zabużańskiego. Taki specjalista może pomóc w zebraniu odpowiedniej dokumentacji, doradzić w kwestii postępowania spadkowego i reprezentować spadkobierców w kontaktach z organami administracji. Warto pamiętać, że prawa do mienia zabużańskiego, podobnie jak inne prawa majątkowe, podlegają zasadom dziedziczenia, co oznacza, że mogą być przekazywane z pokolenia na pokolenie, o ile nie zostały wcześniej zrealizowane lub nie wygasły z innych przyczyn prawnych.
Mienie zabużańskie, ze względu na swój historyczny charakter i fakt utraty przez pierwotnych właścicieli, często staje się przedmiotem skomplikowanych kwestii spadkowych. W przypadku śmierci osoby, która posiadała majątek na Kresach Wschodnich, prawo do dochodzenia rekompensaty przechodzi na jej spadkobierców. Aby móc skutecznie ubiegać się o odszkodowanie lub inną formę zadośćuczynienia, spadkobiercy muszą przede wszystkim udowodnić swój status prawny. Jest to zazwyczaj realizowane poprzez przedstawienie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza. Dokumenty te muszą precyzyjnie określać krąg spadkobierców oraz ich udziały w spadku. Jeśli pierwotny właściciel nie pozostawił testamentu, zastosowanie mają przepisy dotyczące dziedziczenia ustawowego. W sytuacji, gdy spadkobierców jest wielu, a ich miejsca zamieszkania są rozproszone, proces kompletowania dokumentacji może być utrudniony i wymagać koordynacji działań. Dodatkowo, mogą pojawić się problemy związane z brakiem pełnej dokumentacji dotyczącej poprzednich pokoleń lub z koniecznością uzyskania dokumentów z zagranicznych urzędów stanu cywilnego. W każdym przypadku, osoba lub osoby występujące z wnioskiem o rekompensatę muszą wykazać swoje pokrewieństwo lub powinowactwo z osobą, która była pierwotnym właścicielem utraconego mienia. Bez tego udowodnienia, roszczenia spadkobierców nie zostaną uznane. Z uwagi na złożoność przepisów prawa spadkowego, a także potencjalne trudności w zdobyciu wymaganych dokumentów, szczególnie tych pochodzących z zagranicy, niezwykle pomocna jest konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w sprawach mienia zabużańskiego. Taki specjalista może nie tylko doradzić w zakresie prawidłowego przeprowadzenia postępowania spadkowego, ale również pomóc w skutecznym przedstawieniu roszczeń spadkobierców przed organami administracji państwowej.
Czy istnieje możliwość odzyskania ziemi zabużańskiej
Możliwość odzyskania konkretnych nieruchomości, które stanowiły mienie zabużańskie i znajdują się obecnie poza granicami Polski, jest niezwykle ograniczona i w praktyce rzadko kiedy możliwa do zrealizowania. Po zakończeniu II wojny światowej, tereny te zostały włączone do Związku Radzieckiego, a ich stan prawny został uregulowany przez prawo radzieckie, które przewidywało nacjonalizację i kolektywizację własności ziemskiej. Oznacza to, że historyczne nieruchomości, które należały do polskich obywateli, stały się własnością państwa radzieckiego, a następnie państw, które powstały po jego rozpadzie (Ukrainy, Białorusi, Litwy). Obecnie, prawo własności do tych gruntów regulowane jest przez przepisy obowiązujące w tych krajach. W większości przypadków, uzyskanie zwrotu własności jest niemożliwe ze względu na obowiązujące tam prawa, które nie przewidują zwrotu mienia przejętego w wyniku zmian granic i nacjonalizacji. Z perspektywy polskiego prawa, głównym mechanizmem rekompensowania utraty mienia zabużańskiego jest przyznawanie świadczeń pieniężnych lub w naturze (np. nabycie gruntów rolnych w Polsce) na podstawie przepisów ustawy o rekompensacie za majątek utracony na Kresach Wschodnich. Celem tych przepisów jest złagodzenie skutków utraty majątku, a nie fizyczny zwrot konkretnych nieruchomości. Dlatego też, chociaż koncepcja „odzyskania ziemi” jest emocjonalnie zrozumiała dla wielu osób, to praktyczne możliwości jej realizacji są znikome. Skupienie się na procedurach ubiegania się o rekompensaty w Polsce jest w tym kontekście najbardziej realistycznym podejściem. Warto jednak podkreślić, że międzynarodowe regulacje prawne i umowy między państwami mogą w przyszłości wpływać na tę kwestię, jednak na dzień dzisiejszy, fizyczny zwrot ziemi zabużańskiej jest praktycznie niemożliwy.
Pytanie o możliwość fizycznego odzyskania ziemi, która wchodziła w skład mienia zabużańskiego i obecnie znajduje się poza granicami Polski, jest jednym z najczęściej zadawanych przez osoby posiadające takie roszczenia. Niestety, rzeczywistość prawna i polityczna sprawia, że jest to scenariusz niezwykle trudny do zrealizowania. Po II wojnie światowej granice państwowe Polski uległy znaczącym przesunięciom. Tereny Kresów Wschodnich zostały przyłączone do Związku Radzieckiego, a następnie stały się częścią niepodległych państw takich jak Ukraina, Białoruś czy Litwa. Władze tych państw przeprowadziły procesy nacjonalizacji i reformy rolnej, w wyniku których przedwojenne majątki ziemskie, należące do polskich obywateli, zostały przejęte przez państwo. Obecnie, kwestia własności tych gruntów regulowana jest wyłącznie przez prawo obowiązujące w tych krajach. W większości przypadków, tamtejsze ustawodawstwo nie przewiduje możliwości zwrotu mienia, które zostało przejęte w wyniku zmian granic lub dekretów nacjonalizacyjnych. Dlatego też, fizyczne odzyskanie konkretnych nieruchomości położonych na terenach dawnych Kresów jest praktycznie niemożliwe. Polski system prawny, zamiast umożliwiać odzyskanie fizyczne, koncentruje się na przyznaniu rekompensaty za utracone mienie. Ustawa o rekompensacie za majątek utracony na Kresach Wschodnich określa zasady i procedury przyznawania świadczeń pieniężnych lub innych form zadośćuczynienia dla osób, które straciły swoje dobra. Celem tych przepisów jest złagodzenie skutków utraty majątku poprzez materialne wsparcie w Polsce, a nie przywrócenie stanu posiadania na terenach, które obecnie znajdują się poza jurysdykcją polskiego prawa. Dlatego, choć marzenie o powrocie do utraconych korzeni i odzyskaniu ziemi jest zrozumiałe, to praktyczne działania powinny koncentrować się na skutecznym dochodzeniu praw do rekompensaty w Polsce.
„`
